U susret godišnjici potpisivanja: Razmišljati o reviziji Dejtonskog sporazuma

0
65

U organizaciji Centra za istraživanje moderne i savremene historije Tuzla, danas je u ovom gradu upriličena manifestacija HISTORIJSKI POGLEDI 3, u čijem je fokusu bila 25. godišnjica od potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma. Ovaj sporazum nastao je u Dejtonu tokom novembra, a potpisan u Parizu 14. decembra 1995. godine. Zaustavio je rat, ali je nametnuo provođenje brojnih obaveza koje ni danas nisu do kraja realizirane.

novinar Azra Mešić

Odmah nakon njegovog potpisivanja bilo je jasno da će Dejtonski sporazum biti ne samo garant mira, nego i razilaženja oko ustrojstva i djelovanja vlasti koja je njime ustrojena. U medijima tog vremena koji su štampani u Sarajevu govorilo se o dobrobiti mira, ali na drugom kraju države se negodovalo.

  • U isto vrijeme mediji u Banjaluci prenose informacije o osporavanju. Traže referendum. Izlaze na referendum. Bez obzira na činjenice o agresiji, opsadi Sarajeva, genocidu, ubijanju civila. Oni u svemu tome negoduju što su izgubili nešto što su očekivali kad je u pitanju Sarajevo, Goražde i neka druga pitanja, kaže za RTVTK Omer Zulić, direktor Arhiva TK.

Aspiracije bosanskohercegovačkih susjeda čiji su predstavnici potpisali Sporazum, nisu prestale ni danas. A imaju uporište u historijskim težnjama, kažu istraživači.

  • To su ustvari izrazi velikonacionalnih ambicija i velikodržavnih koji pokušavaju da rastoče državno tkivo BiH. Sporazum Tuđman-Milošević nije ništa novo. Jer historija pamti i sporazum Cvetković-Maček, nakon Drugog svjetskog rata sporazum Stojadinović-Pavelić koji su izvan evropskog kontinenta pokušavali da naprave liniju između velikosrpske i velikohrvatske države. A onda u kontekstu zbivanja na Balkanu dolazi sporazum Tuđman-Milošević koji ne predstavlja ništa novo nego samo kontinuitet nastojanja koja su osporavla bh. državu i bh. društvo, kazao je prof.dr. Adnan Velagić, profesor Univerziteta „Džemal Bijedić“, u Mostaru.

Dejtonski sporazum, s ove vremenske distance traži promjene. Država ih treba. Barem u zakonima koji regulišu sva prava i obaveze koje on nameće, uključujući i ono što propisuje njegov najvažniji, četvrti Aneks, Ustav Bosne i Hercegovine.

  • A to će biti i potreba evroatlanskih integracija. Onda će se morati razmišljati o nekoj reviziji Dejtonskog sporazuma. Naravno to se ne može bez međunarodne zajednice. Ne može se bez onih država koje su garant Dejtonskog sporazuma, stav je prof.dr. Izeta Šabotića, profesora Univerziteta u Tuzli.

Učesnici Konferencije u Tuzli, univeriztetski profesori iz Tuzle, Sarajeva, Mostara, djelatnici Arhiva i Instituta za historiju analitički su tematizirali i druga pitanja – od provedbe Aneksa 7 i nedovršenog procesa povratka, preko problema oko javnog odlučivanja u Bosni Hercegovini, do postdejtonskog traganja za pravdom i kažnjavanja ratnih zločinaca. Predstavili su i novo izdanje stručnog časopisa, Historijski pogledi 3.