Rasprave o prisustvu Izraela u istraživačkim programima Evropske unije sve su intenzivnije na univerzitetima širom Evrope, posebno u kontekstu izraelskih vojnih operacija u Gazi. Iako do sada nije donesena zajednička odluka EU o suspenziji Izraela iz programa „Obzor Evropa“, pojedini univerziteti odlučili su samostalno obustaviti saradnju.
Evropska komisija je u julu predložila da se izraelsko učešće u dijelu programa koji finansira inovacije privremeno zaustavi, pozivajući se na izvještaje o kršenju ljudskih prava u Gazi. Međutim, prijedlog nije usvojen zbog protivljenja nekoliko članica, među kojima su Njemačka i Mađarska.
Od oktobra 2023. godine, u Gazi je, prema podacima humanitarnih organizacija, život izgubilo više od 62.000 ljudi, dok je regija suočena i s humanitarnom krizom, uključujući i zvanično proglašenu glad.
U akademskim zajednicama raste pritisak za prekid saradnje s izraelskim partnerima. U Hrvatskoj je formirana inicijativa IzASEP, koja poziva na suspenziju svih akademskih veza s Izraelom. Slične zahtjeve iznijeli su i univerziteti u Belgiji, Italiji, Španiji i Sloveniji, gdje je već došlo do djelimičnog ili potpunog prekida saradnje.
Nasuprot tome, univerziteti u Njemačkoj, Češkoj i Mađarskoj do sada nisu uvodili nikakve restriktivne mjere prema izraelskim institucijama.
Dok dio akademske zajednice podržava ove korake, postoje i protivnici sankcija koji upozoravaju da bi one mogle negativno uticati na izraelske naučnike koji ne podržavaju politiku svoje vlade, kao i na akademsku slobodu u cjelini.
Uprkos neslaganjima, Izrael i dalje učestvuje u programu „Obzor Evropa“ i prima sredstva iz EU fondova. Očekuje se da će se rasprave o ovoj temi nastaviti nakon ljetne pauze. (RTVTK)
