Za zločine u Srebrenici osuđeno 48 osoba

Genocid u Srebrenici potvrđen je brojnim presudama međunarodnih sudova, kao i sudova u regionu. Relevantnim dokumentima, svjedočenjima i vještačenjima, verificiran je najteži zločin počinjen na tlu Evrope nakon Drugog svjetskog rata.  Za zločine u Srebrenici do sada je osuđeno 47 osoba na više od 700 godina zatvora.  Radovan Karadžić, prvi predsjednik Republike Srpske (RS), osuđen je u Hagu pravomoćno na kaznu doživotnog zatvora za genocid u Srebrenici, kao i zločine protiv čovječnosti i kršenje zakona i običaja ratovanja u drugim dijelovima BiH. Na doživotnu je kaznu na istom sudu za genocid osuđen i glavni komandant VRS-a, Ratko Mladić.  Rješavajući tužbu Bosne i Hercegovine protiv Srbije odnosno tadašnje Savezne Republike Jugoslavije  pokrenutu 1993.  Međunarodni sud pravde  u Haagu 2007. g. je utvrdio odgovornost Srbije zbog kršenja Konvencije o sprječavanju i kažnjavanju zločina genocida, a istom presudom direktnim izvršiocima genocida označeni su vojska i policija Republike Srpske.   Prema podacima Balkanske istraživačke mreže u BiH (BIRN BiH), Haški tribunal (ICTY), odnosno njegov sljednik Međunarodni mehanizam za krivične sudove (MMKS), Sud Bosne i Hercegovine, te sudovi u Srbiji i Hrvatskoj dosada su osudili ukupno 48 optuženika na više od 700 godina zatvora i izrekli pet doživotnih kazni za genocid, zločine protiv čovječnosti i druge zločine počinjene u Srebrenici u julu 1995. godine.Najveći broj presuda za Srebrenicu izrekao je Sud BiH, osudivši ukupno 26 osoba, u Haagu je osuđeno 15 bivših pripadnika vojske i policije Republike Srpske, dok je srbijansko pravosuđe osudilo pet osoba za zločine u Srebrenici, a u Hrvatskoj osuđena su dvojica bivših pripadnika “Škorpiona”.                                                                                                      Hronološki posmatrano, prva presuda kojom je utvrđen genocid u Srebrenici bila je ona koju je Radislavu Krstiću, bivšem načelniku Štaba/zamjeniku komandanta Drinskog korpusa VRS- Radislav Krstić je pravomoćno osuđen na 35 godina zatvora.                                               Načelnik bezbjednosti Glavnog štaba VRS-Ljubiša Beara osuđen je na  doživotni zatvor, a ista kazna izrečena je i Zdravku Tolimiru, načelniku Sektora za obavještajno-bezbjednosne poslove Glavnog štaba VRS-a. Beara je 2017. godine preminuo tokom izdržavanja kazne u zatvoru u Njemačkoj, a Tolimir godinu prije, u trenutku kada je čekao upućivanje na izdržavanje kazne.  Na doživotni zatvor osuđen je i potpukovnik Drinskog korpusa VRS Vujadin Popović, koji je oglašen krivim za genocid, istrebljenje, ubistvo i progon Bošnjaka. Bivšem načelniku uprave za operativno-nastavne poslove Glavnog štaba Radivoju Miletiću je izrečena zatvorska kazna u trajanju 18 godina, dok je član Glavnog štaba VRS-a Milan Gvero osuđen na pet godina, ali je umro dok se nalazio na privremenoj slobodi. Pri Glavnom štabu VRS-a djelovao je 10. diverzantski odred, čijih je šest nekadašnjih pripadnika osuđeno zbog pogubljenja na ekonomiji “Branjevo”, u blizini zvorničkog sela Pilica, gdje je ubijeno oko 800 muškaraca, od kojih su neki imali poveze na očima i rukama, a koji su prethodno dovezeni autobusima iz škole u ovom mjestu. Dražen Erdemović je bio prvi koji je priznao krivicu zbog sudjelovanja u ubistvima zarobljenih muškaraca i dječaka, te je 1996. godine osuđen na pet godina, dok je Marko Boškić priznao krivnju te je u Sudu BiH, po sklopljenom sporazumu, osuđen na deset godina zatvora.                                                                      Na dugotrajne kazne zatvora osuđeni su – Franc Kos, koji je dobio 35 godina, Stanko Kojić 32 i Zoran Goronja 30 godina, dok je Vlastimiru Golijaninu izrečena zatvorska kazna u trajanju od 15 godina.                                                                                                     Srbija je donijela dvije presude za zločine u Srebrenici. Jedna je donesena nakon što je s bivšim pripadnikom 10. diverzantskog odreda Brankom Gojkovićem zaključen sporazum o priznavanju krivice kojim je osuđen na zatvorsku kaznu u trajanju deset godina.                 Drugom presudom su četvorica nekadašnjih pripadnika paravojne jedinice “Škorpioni” – Slobodan Medić, Branislav Medić, Pero Petrašević i Aleksandar Medić – osuđeni na ukupno 53 godine zatvora za ubistva Srebreničana počinjena oko Trnova.                                             U Hrvatskoj su, također, bivši pripadnici “Škorpiona” Milorad Momić i Slobodan Davidović zbog zločina kod Trnova osuđeni na po 15 godina zatvora.                                               Sud Bosne i Hercegovine je u proteklih godinu dana za genocid u Srebrenici izrekao samo prvostepenu presudu Srećku Aćimoviću, nekadašnjem komandantu Drugog bataljona Zvorničke brigade VRS-a.                                                                                              Aćimović je 16. oktobra 2020. godine proglašen krivim za   pomaganje u genocidu, konkretno, za pomaganje u zatvaranju bošnjačkih muškaraca dovezenih u školu u selu Roćević, općina Zvornik, i njihovim ubistvima na obali Drine kod Kozluka, te osuđen na devet godina.  Žalbe na tu presudu iznijeli su Tužiteljstvo BiH i Odbrana 7. juna, a u narednom periodu se očekuje odluka Apelacionog vijeća.                                                                     U Sudu BiH trenutno se vode četiri prvostepena postupka za genocid i druge zločine počinjene na području Srebrenice, a za godinu dana podignuta je samo jedna optužnica, dok u prvoj polovici 2021. godine nije podignuta niti jedna optužnica za ovo područje.                  Uprkos spomenutim predmetima i izrečenim kaznama, dosada pred sudovima nije rasvijetljeno ko su bili direktni izvršioci pogubljenja zarobljenih Bošnjaka na području Orahovca, Petkovaca, Kozluka i u Domu kulture u Pilici u julu 1995. godine.                           Za 19. juli zakazano je izricanje prvostepene presude Radetu Gariću, bivšem pripadniku Vlaseničke brigade, koji se po više tačaka tereti za progon Bošnjaka u Vlasenici 1992. godine, kao i za zlostavljanje grupe zarobljenih Bošnjaka u selu Luke (opština Vlasenica) u julu 1995.                                                                                                                           Od jula 2020. godine Tužiteljstvo BiH podiglo je samo jednu optužnicu – protiv Zorana Malinića, koji je u svojstvu komandanta Bataljona vojne policije 65. zaštitnog motorizovanog puka optužen za pomaganje u genocidu.                                                                          Malinić je nastanjen u Beogradu i državljanin je Srbije. U maju se nije pojavio na ročištu zakaznom za izjašnjenje o krivici i jedan je od više optuženih za zločine u Srebrenici, koji su nastanjeni u Srbiji i nisu dostupni pravosuđu BiH.                                                                   Neki od predmeta ustupljeni su susjednoj državi, a pred sudom u Beogradu u toku je suđenje osmorici nekadašnjih pripadnika policije optuženih za strijeljanja u Kravici, a radi se o postupku koji traje od 2016. godine.  Do danas, 26 godina nakon genocida počinjenog u Srebrenici, nisu pronađene sve žrtve, niti su pred lice pravde privedeni brojni počinitelji i naredbodavci brutalnih zločina.